Events Home Lifestyle Must See

REPORT: Zwart & Wit tentoonstelling in het Tropenmuseum

7 januari 2014

Als klein kind vertelden mijn ouders me wel eens hoe zij op hun werk soms werden benadeeld door hun witte bazen, hoe hun accent belachelijk werd gemaakt en dat racistische aanvallen vroeger nog voorkwamen. Omdat ik zo klein was en er zelf weinig van merkte, heb ik mij er nooit verder in verdiept. In mijn beleving ging alles er vrij vriendelijk aan toe. De tentoonstelling Zwart & Wit in het Tropenmuseum in Amsterdam heeft mijn ogen geopend. Dat er slechts dertig jaar geleden nog zoveel ongelijkheid was in ons land, kan ik me nu bijna niet meer voorstellen.

report zwart wit tentoonstelling tropenmuseum

Al sinds november vorig jaar loopt de expo, maar pas kort geleden had ik eindelijk de tijd om er naar toe te gaan. Vol verwachting ging ik met mijn Ghanese bestie naar Zwart & Wit om meer te weten te komen over de geschiedenis van donkere mensen in Nederland. Daaronder vallen vooral Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders kwamen we ter plekke achter, dus voor hem als Ghanees viel de informatie tegen. Desalniettemin vond hij het heel interessant, dus laat je vooral niet tegenhouden als niet-Surinamer of –Antilliaan!

Het duurde een paar uur voordat ik de hele tentoonstelling had bekeken en ervaren, dus heb ik er voor jou een paar hoogtepunten uit gepikt die me op de een of andere manier hebben geraakt.

zwart wit tentoonstelling 1

Slavennamen

Soms is de erfenis van de slavernij niet direct zichtbaar, maar merk je het vooral aan kleine dingen, zoals aan achternamen. Op een rode pilaar aan het begin van de tentoonstelling kun je 11.000 namen bekijken die zijn verzonnen en opgelegd aan de slaven na de afschaffing van de slavernij. Mijn en mijn vaders achternaam Muller en Liauw-Anjie kon ik niet vinden, maar mijn moeders namen Tafleur en Pengel wel.

Tentoongestelde mensen

Twintig jaar na afschaffing van de slavernij vond in Amsterdam de Wereldtentoonstelling plaats op het Museumplein. De foto’s van die expo vind je terug op Zwart & Wit en ik schrok daar best wel van: als een soort dieren konden witte Nederlanders 28 Surinamers bekijken in een soort arena. In een half jaar tijd bezochten maar liefst 1 miljoen Nederlanders de tentoonstelling. Hierdoor werd ook een groot deel van hun beeld over donkere mensen bepaald. Ongelofelijk en gewoonweg afschuwelijk!

jezelf tentoonstellen zwart witOm je een idee te geven hoe dat gevoeld moet hebben voor de tentoongestelde mensen, kan je het bij Zwart & Wit live ervaren. De curatoren van de tentoonstelling bedachten een soort ruimte waar je in het midden kunt staan en je een projectie om je heen ziet van mensen die naar je wijzen en naar je roepen. Ik heb er eventjes gestaan en ik kon mij gewoon niet voorstellen hoe dit voor die 28 mensen is geweest, om dag in dag uit te worden bekeken als een soort dier.

Van hot naar not naar samen

zwart wit jaren 20 kunst en tijdschrift
In de 20ste eeuw vond een bijzondere omslag plaats. Donkere mensen waren ineens hip, muzikaal en goed voor entertainment. Kunstenaars raakten gefascineerd door donkere mensen en begonnen ze te schilderen. Ook hoorden jazzmuzikanten in die tijd donker te zijn, en dit bood veel kansen voor donkere mensen. Na de Tweede Wereldoorlog (en later weer vooral na 1975) kwamen er veel Surinamers en Antillianen naar Nederland, waardoor Nederland ineens veel minder wit werd. Dit zorgde voor veel wrijving, wit en zwart ergerden zich aan elkaar.

Toch waren er ook lichtpuntjes, zoals Ruud Gullit, die als Surinamer furore maakte in het Nederlandse elftal. En er ontstonden ook mooie en respectvolle (liefdes)relaties tussen zwart en wit en allianties om samen te strijden tegen discriminatie. Op de tentoonstelling wordt dit mooi verbeeld.

Zijn we verder gekomen?

Uiteraard wordt ook de situatie anno nu belicht. Hoe we met elkaar samenleven, en op welke gebieden nog steeds ongelijkheid heerst (in de media bijvoorbeeld). Een klein maar interessant hoekje is besteed aan het uiterlijk van donkere mensen anno nu. Wat betekent haar en huidskleur voor donkere mensen? Waarom bleken sommigen donkere mensen hun huid of relaxen anderen hun haar? Ook wordt de vraag gesteld waarom sommige dingen in het leven overwegend zwart of wit zullen blijven, zoals het Concertgebouw (wit) en het Kwakoefestival (zwart).

zwart wit tentoonstelling anno nu

Pietenhoekje

Natuurlijk komt zwarte piet ook aan bod bij Zwart & Wit. Ik had gewild dat het Tropenmuseum hier een iets sterker standpunt over had ingenomen, maar ik denk dat er bewust voor gekozen is om onafhankelijk te blijven in de discussie. Ik weet niet of het kwam omdat ik er al een paar uur op had zitten, maar het zwarte piet-gedeelte vond ik zelf het minst interessant en het minst sterk. Wanneer je de tentoonstelling bijna hebt afgerond, kan je als bezoekers je mening geven over de zwarte piet-kwestie en over of Nederland herstelbetalingen zou moeten doen voor de slavernij. Je antwoord kun je laten opnemen of opschrijven en aan de muur hangen. Een van de reacties van een man uit Friesland shockeerde me nogal. Ik begrijp niet dat je naar zo’n tentoonstelling gaat, ziet hoe de geschiedenis is geweest en je als enige reactie zoiets kan zeggen. SMH!

comment tentoonstelling

Welke conclusie kan ik trekken na het zien van deze tentoonstelling? Zwart en wit hebben in Nederland een moeizame relatie gehad. Tot op de dag van vandaag zijn ze niet helemaal gelijk. Het straatbeeld is gekleurder, inderdaad, en we leven veel meer samen. Maar zoals we met de zwarte piet-discussie hebben kunnen zien, is racisme nog steeds aanwezig, weliswaar veelal verborgen en niet te vergeten ook binnen onze eigen gemeenschap. Jammer genoeg zullen discriminatie en racisme waarschijnlijk altijd blijven bestaan en hebben we nog een lange weg te gaan. Maar ik ben optimistisch. Ook over deze prachtige tentoonstelling!

ik tropenmuseum 2

Zwart & Wit is nog zien tot en met 1 juli 2014 (jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij). Ook vinden er diverse evenementen plaats die te maken hebben met de tentoonstelling.

BEN JIJ AL NAAR ZWART & WIT IN HET TROPENMUSEUM GEWEEST?

LIKE ThisGirlSBlackBook op Facebook
FOLLOW ThisGirlSBlackBook via InstagramTwitter of Bloglovin!
Schrijf je hier in voor de maandelijkse TGSBB Newsletter!
Als eerste op de hoogte van de laatste nieuwtjes:

No Comments

Leave a Reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.